พระแม่ราธา

ความเชื่อฮินดูในพระแม่ราธา

พระแม่ราธา

ในสมัยกรุงธนบุรีและกรุงรัตนโกสินทร์ได้สืบทอดขนบธรรมเนียม ประเพณี และวัฒนธรรมอันดีงามมาจากสมัยกรุงศรีอยุธยา ลัทธิ ความเชื่อ และประเพณีพราหมณ์ ยังคงบทบาทสำคัญต่อบ้านเมือง ช่วยเสริมสร้างขวัญกำลังใจให้แก่อาณาประชาราษฎร์ โดยในพุทธศักราช ๒๓๑๐ เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงกอบกู้เอกราชและสถาปนากรุงธนบุรีขึ้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แต่งตั้งพราหมณาจารย์รับราชการในราชสำนัก เพื่อประกอบพระราชพิธีตามโบราณราชประเพณี

ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ มีพระราชหฤทัยมุ่งมั่นที่จะทำนุบำรุงรักษาศิลปวัฒนธรรมตลอดจนขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงาม จึงมีพระบรมราชโองการให้รวบรวมตำราเกี่ยวกับพิธีการต่างๆ ของพราหมณ์ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เชิญพราหมณ์ที่หลบลี้หนีภัยสงครามจากทั่วทุกสารทิศ เช่น นครศรีธรรมราช พัทลุง มาเป็นพราหมณ์ประจำราชสำนักพระราชวังหลวงและพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) เพื่อประกอบพระราชพิธีและพิธีสำคัญของบ้านเมือง

การปฏิบัติตามลัทธิอื่น ๆ ศาสนาฮินดูอาจเป็นได้ทั้งพวกที่ไม่เชื่อว่ามีพระเจ้า หรือพวกที่เชื่อว่ามีพระเจ้า หรือแม้กระทั่งพวกซึ่งเชื่อว่าไม่มีสิ่งใดมีคุณค่าโดยเฉพาะทางศาสนาและหลักศีลธรรม มีความหลากหลายดังกล่าวรวมอยู่ภายใต้ชื่อ “ฮินดู” คนอาจสงสัยว่าสิ่งใดที่ทำให้เป็น “ฮินดู” ในตอนแรก มีสาระสำคัญแท้จริงเพียงอย่างเดียว ระบบความเชื่อยอมรับพระเวทเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือไม่ ถ้าใช่นั่นแหละคือฮินดู ถ้าไม่ใช่ มันก็ไม่ได้เป็นฮินดู

ความเชื่อฮินดูต่างเชื่อในเทพต่างๆ วันนี้เราจะพูดถึง พระแม่ราธา หรือ พระแม่ราธาราณี ซึ่งเป็นปางหนึ่งของ พระลักษมี พระมเหสีของพระกฤษณะพระนารายณ์ เมื่อพระนารายณ์อวตารลงเป็นพระกฤษณะพระลักษมี ก็ได้เสด็จตามลงมาด้วยโดยในภาคนี้ทรงอวตารอวตารถึงสององค์ด้วยกัน คือ พระแม่ราธาและพระแม่รุกขมิณี

โดย พระลักษมี หรือ พระมหาลักษมี นั้นเป็นเทพีในศาสนาฮินดู โดยเป็นเทพีแห่งความร่ำรวย โชคชะตา ความรัก ความงาม ดอกบัว และความอุดมสมบูรณ์ รูปเคารพของพระแม่ลักษมีนั้นนอกจากจะพบในศาสนสถานของศาสนาฮินดูแล้ว ยังพบในศาสนสถานของศาสนาเชนและศาสนาพุทธ ในบางแห่งอีกด้วย พระลักษมีนั้นมีความคล้ายคลึงกันกับเทพีของกรีกองค์หนึ่ง คือเทพีอะโฟร์ดิตี้ โดยที่เทพีทั้งสองนี้ ถือกำเนิดจากมหาสมุทรเหมือนกัน และเป็นตัวแทนของความสวยงามเหมือนกันอีกด้วย นอกจากนั้น พระแม่ลักษมี มีกำเนิดจากฟองน้ำ ในคราวเทวดาและอสูร กวนเกษียรสมุทร น้ำอมฤต จึงได้นามว่า ชลธิชา (เกิดแต่น้ำ) หรือ กษีราพธิตนยา (พระธิดาแห่งพระสมุทร) ในขณะที่ผุดขึ้นมานั้นนั่งมาในดอกบัวและมือถือดอกบัวด้วย จึงมีอีกนามหนึ่งว่า ปัทมา หรือ กมลา แต่ในคัมภีร์วิษณุปุราณะจะกล่าวไว้ว่า พระแม่ลักษมีเป็นธิดาของพระฤๅษีภฤคุกับนางขยาติ และยังกล่าวต่อไปอีกว่าพระแม่ลักษมีเป็นมารดา พระกามเทพ ด้วย

พระแม่ลักษมี ผู้ศรัทธาจะถือกันว่าเป็น เทพนารีผู้อำนวยโชค มีน้ำพระทัยเมตตาปราณีอยู่เป็นนิจ เป็นตัวอย่างแห่งนางที่งามตลอดทั้งรูปและกิริยามารยาท มีวาจาเปี่ยมด้วยเสน่ห์และไพเราะ ทั้งถือกันว่าเป็นผู้นำมาซึ่งความเจริญทุกประการ นับกันว่าเป็นผู้อุปถัมภ์บรรดาสตรีทุกชั้น ส่วนรูปมักเขียนเป็นสตรีที่งามยิ่งมี 2 กรอย่างธรรมดา (บางแห่งก็ว่ามี 4 กร) สีกายเป็นสีทองเสื้อทรงสีเหลือง นั่งหรือยืนบนดอกบัวและมือถือดอกบัว

พระแม่ลักษมี เป็นชายาของ พระวิษณุ หรือ พระนารายณ์ เมื่อพระวิษณุได้อวตารเป็นพระราม พระแม่ลักษมีก็ได้อวตารตามไปเป็นนางสีดา และเมื่อพระวิษณุอวตารเป็นพระกฤษณะ ในปางกฤษณาวตาร พระวิษณุอวตารเป็น พระกฤษณะ พระแม่ลักษมีก็ไปเป็น พระนางรุกมิณี หรือ พระนางราธาเทวี ในปางปรศุรามาวตารก็ไปอวตารเป็น พระแม่ธรณี ในปางวามนาวตารก็อวตารไปเป็น พระนางกมลา เป็นต้น

คติความเชื่อถือเกี่ยวกับพระแม่ลักษมีในเมืองไทยอาจเห็นว่า ไม่พบมากนักนอกจากปรากฏในวรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์ หรือ รามายณะ ที่เสด็จอวตารลงมาเป็นนางสีดาในรามาวตาร ซึ่งเป็นชนวนเหตุของการรบ ระหว่างทศกัณฐ์ กับพระราม นอกจากนั้นก็ไม่พบได้เด่นชัดนัก

ดังนั้น ระบบความเชื่อนั้นจะถูกปฏิเสธโดยศาสนาฮินดู ถ้ามันไม่ได้รับเอาวัฒนธรรมอินเดียเข้าไปรวมอยู่ หากระบบยอมรับวัฒนธรรมอินเดียและประวัติศาสตร์เทพนิยาย-พระเจ้า แล้วมันก็สามารถยอมรับว่าเป็น “ฮินดู” ถ้าศาสนศาสตร์ของมันเป็นพวกที่เชื่อว่ามีพระเจ้า พวกซึ่งเชื่อว่าไม่มีสิ่งใดมีคุณค่าโดยเฉพาะทางศาสนาและหลักศีลธรรม หรือพวกที่ไม่เชื่อว่ามีพระเจ้า เทวนิยมพวกทำลายหรือตำรา สิ่งที่เปิดกว้างให้กับความขัดแย้งนี้เป็นเรื่องปวดหัวสำหรับชาวตะวันตก ผู้ที่แสวงหาความสอดคล้องอย่างมีตรรกะ และการธำรงไว้อย่างสมเหตุสมผลในมุมมองศาสนาของพวกเขา แต่ เพื่อความยุติธรรม พวกคริสเตียนก็ไม่สมเหตุสมผลอีกต่อไป เมื่อพวกเขาอ้างความเชื่อในพระเยโฮวา แต่ก็ใช้ชีวิตเหมือนเป็นพวกที่ไม่เชื่อว่ามีพระเจ้าในเชิงปฏิบัติ ปฏิเสธพระคริสต์ในชีวิตของเขา สำหรับศาสนาฮินดูปัญหาความขัดแย้งเป็นความขัดแย้งทางตรรกะแท้จริง สำหรับคริสเตียน ปัญหาความขัดแย้งอาจเป็นแบบการเสแสร้งมากกว่า


Leave a Reply